Tết Đoan Ngọ
(Tết Diệt Sâu Bọ, Mùng 5 tháng 5)
Ngày âm lịch
Mùng 5 tháng 5
Năm 2026 (dương lịch)
19/6/2026
Tết Đoan Ngọ — 'Đoan' nghĩa đầu, 'Ngọ' nghĩa giờ Ngọ (12 giờ trưa). Là Tết giữa năm, theo dân gian là ngày diệt sâu bọ, cầu sức khỏe. Mọi người ăn cơm rượu, hoa quả sáng sớm để 'giết sâu trong người'.
Ý nghĩa
Theo phong tục, sáng mùng 5 ăn cơm rượu nếp (lên men) và hoa quả chua (mận, vải) để sâu bọ trong người “say” rồi chết. Đây là dịp tẩy uế cơ thể, cầu sức khỏe nửa năm còn lại.
Nguồn gốc
Có nguồn gốc từ Trung Quốc — kỷ niệm Khuất Nguyên (Chiến Quốc) nhảy sông tự vẫn. Người Việt biến tấu, gắn với mùa nông nhàn giữa năm. Tên 'Đoan Ngọ' chỉ giờ Ngọ ngày 5/5 — “trùng ngọ” theo Dương lịch cổ.
Nghi thức
1. Ăn cơm rượu — hoa quả sáng sớm
Sáng sớm mùng 5, cả nhà ăn cơm rượu nếp + hoa quả (mận, vải, chuối). Phải ăn khi bụng đói — để 'sâu bọ' trong người “say” rồi diệt.
2. Cúng tổ tiên
Mâm cúng buổi sáng có cơm rượu, hoa quả mùa, bánh tro. Cảm tạ tổ tiên giữa năm và xin tiếp tục phù hộ.
3. Hái lá thuốc
Ngày mùng 5 — theo dân gian — là ngày các loại lá thuốc có tác dụng mạnh nhất. Người dân hái lá để phơi khô làm thuốc.
4. Đốt vía xông nhà
Đốt lá xông (lá bưởi, lá tre, lá sả) trong nhà để diệt côn trùng và xua đuổi tà khí. Thực tiễn vừa mang ý nghĩa phong thủy.
Mâm cỗ / Lễ vật
- Cơm rượu nếp (vắt thành viên hoặc rời)
- Hoa quả: mận, vải, chuối, dứa
- Bánh tro (bánh ú nhân đậu xanh)
- Hương, nến, trầu cau
Món ăn đặc trưng
- Cơm rượu nếp
- Bánh tro (bánh ú lá tre)
- Vải (trái mùa)
- Mận, dứa
Hoạt động
- Ăn cơm rượu sáng sớm
- Hái lá thuốc đem phơi khô
- Xông nhà bằng lá thơm
Lưu ý
Cơm rượu phải có men — chỉ đặt 2-3 ngày là vừa, ăn ngon. Trẻ em không nên ăn nhiều — vẫn có cồn dù nhẹ. Người không quen có thể bị say nhẹ.