Giỗ đầu
Lễ giỗ tròn 1 năm kể từ ngày mất — đánh dấu kết thúc năm tang đầu tiên. Đây là lễ giỗ quan trọng nhất trong các năm — quy mô lớn, mời họ hàng và bạn bè thân.
Ý nghĩa
Tiểu Tường — 'năm tang nhỏ' — kết thúc thời kỳ để tang nặng. Con cháu có thể cởi khăn tang sau lễ này. Linh hồn người đã khuất đã được an cư trong cõi mới — lễ giỗ là dịp tưởng nhớ và biết ơn.
Cách tính ngày
Tròn 1 năm theo lịch âm (phổ biến) — đúng ngày mất âm lịch năm trước. Một số gia đình tính theo lịch dương, nhưng đại đa số tuân theo âm lịch.
Mâm cỗ
- Mâm cỗ mặn đầy đủ — gà luộc, heo quay (nếu khá giả)
- Xôi gấc, xôi đỗ xanh
- Canh măng, canh bóng
- Món xào, món kho (thịt kho tàu, cá kho)
- Bánh chưng / bánh tét nếu cận Tết
- Hoa quả ngũ quả
- Vàng mã: quần áo, tiền giấy, đồ dùng
- Rượu, trà, trầu cau
Nghi thức
1. Mời họ hàng
Gia đình mời họ hàng nội ngoại, bạn bè thân của người đã khuất đến dự lễ. Khách thường mang theo nén hương hoặc bao thư phúng điếu.
2. Mời sư thầy tụng kinh
Nhiều gia đình mời sư về tụng kinh A Di Đà, kinh Vu Lan để hồi hướng. Cũng có thể mời thầy lễ đọc văn tế gia tiên.
3. Lễ cúng tại nhà / tại mộ
Buổi sáng cúng ngoài mộ, buổi trưa cúng tại nhà. Đọc văn khấn giỗ đầu, mời người đã khuất về dùng cỗ. Sau lễ con cháu cùng họ hàng ăn cơm.
4. Cởi khăn tang
Sau lễ giỗ đầu, con cháu có thể bỏ khăn tang trắng. Tuy nhiên vẫn giữ tang phục đơn giản, tránh quần áo rực rỡ trong 2-3 năm.
Trang phục
Con cháu mặc áo dài tang hoặc áo đen, áo trắng. Sau lễ có thể chuyển sang trang phục bình thường nhưng tránh màu sắc rực rỡ trong vài tháng.
Lưu ý
Giỗ đầu phải đúng ngày âm lịch — không được hoãn, chỉ có thể tổ chức sớm 1-2 ngày nếu vướng. Mâm cỗ thường gồm các món người mất từng yêu thích. Có thể đặt cỗ ngoài hoặc tự nấu.