Đầy tháng — thôi nôi miền Nam
Đầy tháng miền Nam rộn ràng, tổ chức như một tiệc nhỏ. Mâm cúng đầy đủ và phong phú. Thôi nôi (đầy năm) còn được tổ chức lớn hơn, đãi khách như tiệc.
Nét đặc trưng
- Cúng 12 Bà Mụ + 3 Đức Thầy (Đức Ông).
- Cách tính ngày 'gái sụt 2, trai sụt 1' — giống miền Bắc.
- Mâm cúng có chè đậu trắng (gái) hoặc chè đậu đen (trai) — không phải chè trôi nước.
- Có thêm xôi gấc đỏ, gà luộc, heo quay — phong phú hơn miền Bắc.
- Thôi nôi đãi khách đông, có MC, văn nghệ — như một tiệc sinh nhật lớn.
Cách tính ngày
Cộng 30 ngày kể từ ngày sinh, áp dụng 'gái sụt 2, trai sụt 1'. Một số gia đình tính theo âm lịch, một số theo dương lịch — tùy phong tục từng nhà.
Mâm cúng
Mâm 12 Bà Mụ
- 12 chén chè đậu trắng (gái) hoặc đậu đen (trai)
- 12 đĩa xôi (gấc, đậu xanh, hoặc xôi vò)
- 12 đĩa bánh kẹo nhỏ
- 12 chung rượu hoặc ly nước
- 12 miếng trầu cau
- Hoa, hương, nến đỏ
Mâm Đức Thầy
- 3 chén chè lớn
- 3 đĩa xôi lớn
- 1 gà luộc nguyên con hoặc heo quay
- Mâm ngũ quả lớn
- Bình hoa, hương, nến đỏ
- Trầu cau, rượu trắng
Mâm cúng đất đai (Thổ Công)
- 1 đĩa xôi gấc
- 1 con gà luộc nhỏ
- Trái cây, hoa, hương
- Rượu, nước, trầu cau
Nghi thức
1. Lễ cúng Mụ — Đức Thầy
Gia chủ hoặc người cao tuổi đọc văn khấn cảm tạ Mụ Bà, Đức Thầy. Sau đó đặt bé trên giường, bế bé qua mâm cúng 3 vòng — cầu sức khỏe trọn đời.
2. Lễ khấn tên
Cha mẹ chính thức gọi tên cúng cơm của bé trước bàn thờ — báo tổ tiên rằng bé đã 'đầy tháng', có tên hợp pháp trong gia đình.
3. Lễ phát quà
Sau lễ cúng, gia đình mời khách dùng bữa và phát bánh, kẹo — đặc biệt là bánh phu thê hoặc bánh in. Khách mừng tiền hoặc quà cho bé.
Thôi nôi (đầy năm)
Thôi nôi miền Nam là dịp lớn — tổ chức như sinh nhật đầu đời. Có nghi thức 'bốc lễ vật' (giống thôi nôi Huế nhưng quy mô lớn). Đặt 12 vật: bút, sách, tiền, gương, kéo, thước, máy ảnh giả, kim chỉ, micro nhỏ... Bé chọn vật nào sẽ định hướng nghề tương lai.
Lưu ý
Mâm cúng nên đặt trong nhà, hướng tốt theo tuổi gia chủ. Sau lễ, đồ cúng được chia cho khách mời và họ hàng — hạn chế đổ bỏ. Có thể đặt mâm cúng trọn gói qua dịch vụ.