Đầy tháng — thôi nôi miền Trung
Miền Trung — đặc biệt vùng Huế — giữ nghi thức đầy tháng cổ kính. Mâm cúng đầy đủ theo nghi lễ cung đình, có thầy lễ hoặc người cao tuổi điều hành.
Nét đặc trưng
- Cúng đầy đủ 12 Mụ Bà + 3 Đức Ông + Thần Tài Thổ Địa.
- Tính ngày 'gái lùi 2, trai lùi 1' theo lịch âm.
- Mâm cúng có thêm bánh hồng đào, bánh ít — đặc trưng Huế.
- Có nghi thức 'khai khẩu' — chấm mật ong lên môi bé sau lễ cúng.
- Thầy lễ hoặc bà nội/ngoại đọc văn khấn theo nghi thức cổ.
Cách tính ngày
Theo lịch âm. Tính từ ngày sinh âm lịch, cộng 30 ngày, áp dụng 'gái lùi 2, trai lùi 1'. Một số gia đình Huế tính theo ngày sinh dương lịch nhưng đếm âm — cần thống nhất trong họ.
Mâm cúng
Mâm Mụ Bà
- 12 chén chè đậu trắng (cho cả trai và gái)
- 12 đĩa xôi đậu xanh hoặc xôi gấc
- 12 đĩa bánh hồng đào
- 12 miếng trầu cau
- Hoa tươi, hương, nến, vàng mã
- Chuối, cam, quýt, dừa, đu đủ ngũ quả
Mâm Đức Ông
- Gà trống tơ luộc nguyên con
- Xôi gấc đỏ
- Chè kho hoặc chè đậu xanh
- Heo sữa quay (nếu khá giả)
- Rượu trắng, trà, trầu cau
- Văn khấn Đức Ông
Nghi thức
1. Lễ cúng Mụ Bà — Đức Ông
Người cao tuổi trong gia đình hoặc thầy lễ đọc văn khấn cảm tạ 12 Mụ Bà và 3 Đức Ông đã nặn ra bé. Hương được thắp 3 tuần — mỗi tuần một lễ khấn riêng.
2. Lễ khai khẩu
Sau lễ cúng, bà nội hoặc bà ngoại chấm một ít mật ong vào môi bé — cầu cho bé có miệng ngọt, ăn nói duyên dáng.
3. Lễ tắm
Bé được tắm bằng nước có lá thơm — lá sả, lá bưởi, hoa nhài. Nước tắm được nhà bà nội/ngoại đun sẵn, đem sang.
Thôi nôi (đầy năm)
Thôi nôi Huế có nghi thức 'bắt đồ chọn nghề' — đặt 8-12 vật (bút lông, thước, sách, gương, tiền, kéo, dao gỗ, bộ ngũ quả) để bé chọn. Vật bé cầm trước được coi là duyên nghề tương lai.
Lưu ý
Một số nhà Huế cúng cả 'Cậu Quan' và 'Mẹ Sinh' — biến thể địa phương. Mâm cúng đặt theo hướng tốt — thường nhìn ra sân trước hoặc bàn thờ chính.